การออกแบบห้องสมุดดิจิทัล Digital Library Design

การออกแบบห้องสมุดดิจิทัล Digital Library Design

1.สิ่งที่ต้องคำนึงถึงในการออกแบบห้องสมุดดิจิทัล

-ความหลากหลายของแหล่งสารสนเทศ

-ความหลากหลายของระบบคอมพิวเตอร์

-จำนวนผู้ใช้ที่มีความคิดและความต้องการที่ต่างกัน

-Human-Computer Interface-HCI

                -ปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับคอมพิวเตอร์

                -กระบวนการสื่อสาร ทำความเข้าใจกันระหว่างมนุษย์ซึ่งเป็นผู้ใช้กับคอมพิวเตอร์ที่เป็นเครื่องมือที่ถูกใช้

                -คำที่เกี่ยวข้องและมีความหมายใกล้เคียงกัน

-Usability

2.ทำไมต้องเรียน HCI

-เป็นส่วนสำคัญที่ต้องปฏิบัติจริงของโปรแกรม

-เราเป็นผู้สร้างโปรแกรมสำหรับผู้ใช้อื่นๆไม่ใช่ตัวเอง

-User Interface (UI) ที่ไม่ดีทำให้ค่าใช้จ่ายในการปฏิบัติงานเพิ่มขึ้น

-เป็นเรื่องอยากในการออกแบบ UI ที่ดี

                -การเดาใจคนเป็นสิ่งที่อยาก

3. HCI (การออกแบบ)

-Design การออกแบบ

-Evaluation การประเมิน

-Implication การประยุกต์ใช้

4. UI (ลักษณะทางกายภาพ)

-กายภาพ

-Experiences ผู้ที่ใช้จะใช้โดยตรง

-Input/Output devices

5. Human vs Computer

Computers

-Fast เร็ว

-Efficient มีประสิทธิภาพ

-Rigid

-Finite ข้อจำกัด

Humans

-Slower ช้า

-Inefficient

-Flexible ยืดหยุ่น

-expansive ขยาย

6.ความสำคัญของการออกแบบ

-User interface = computer system

-ปัญหาที่เกิดจาก user interface ที่ไม่ดีไม่เหมาะสม user frustration dissatisfaction, safety (ความปลอดภัย), public concerns (หัวข้อที่ประชาชนให้ความสนใจ)

7.ความสำเร็จของ UI

-ความคุ้นเคย (Used) เป็นความสำเร็จสูงที่สุดเพราะมีความหมายรวมถึงความน่าใช้หรือการทำให้ผ็ใช้เกิดความต้องการใช้ระบบอย่างจริงจัง

-สะดวก (Usable) สามารถใช้งานและเข้าใจได้ง่าย โดยมีความปลอดภัย และปราศจากข้อผิดพลาด (Error)

-มีประโยชน์ (Useful) ระบบที่ถูกพัฒนาขึ้นต้องสามารถ ทำงานได้ตรงตามวัตถุประสงค์ที่วางไว้ตั้งแต่เริ่มต้น

8.รายละเอียดของ Human-Computer Interface-HCI

– Human end – user program

-Computer เครื่องมือที่โปรแกรมรันหรือทำงาน

-Interaction ผู้ใช้บอกความต้องการแก่คอมพิวเตอร์, คอมพิวเตอร์รายงานผลการปฏิบัติผู้ใช้

9.ความสัมพันธ์ขององค์ประกอบต่างๆ

งาน,เทคโนโลยี,มนุษย์ = การออกแบบ

10. Interaction Styles

-Batch interface

-Command-line user interface

-Graphical user interface

-Direct manipulation

11. Batch interface

-non-interactive user interfaces ไม่ปฏิบัติทันทีทันใด

-ผู้กำหนดรายละเอียดของงานล่วงหน้าให้แก่ Batch processing และรัน output เมื่อเสร็จสิ้นการประเมินผล

12. Command Line user interface

ข้อดี

-ยืดหยุ่นได้

-expert users

-สนับสนุนการใช้ Script หรือ macros

-เหมาะสำหรับการปฏิสัมพันธ์กับคอมพิวเตอร์เครือข่ายที่มีความเร็วในการรับส่งข้อมูล (bandwidth) ต่ำ

ข้อเสีย

-การ Error สูง

-ไม่เหมาะสำหรับ Non-expert user

13. Form Filling

ข้อดี

-ทำให้การคีย์ข้อมูลเข้าง่าย

-สามารถกำหนดค่าล่วงหน้าได้

ข้อเสีย

-ใช้พื้นที่บนหน้าจอมาก

14. Menu Selection

ข้อดี (สำหรับผู้ใช้ทั่วไป)

-ดึงดูด Expert user ถ้าต้องการแสดงเพื่อการเลือกที่รวดเร็ว

-สนับสนุนการสำรวจคำสั่ง

-ช่วยในการตัดสินใจ

ข้อเสีย

-เมนู Overload

15. Direct Manipulation

ข้อดี

-เห็นภาพชัด

-ง่ายต่อการเรียนรู้

-สามารถหลีเลี่ยง Error ได้ง่าย

-กระตุ้นการสำรวจ

-ความพึงพอใจสูง

-ช่วยทางด้านความจำ

ข้อเสีย

-ยากในการเขียนโปรแกรม

-ไม่เหมาะแก่การแสดงกราฟิกขนาดเล็ก

-บางครั้งผู้ใช้ไม่ชอบการนำเสนอ Spatial and visual

-Expert user อาจไม่ชอบ

หลังจากการเรียนเสร็จแล้ว อาจารย์ได้ทำการสอนการลงโปรแกรม Green stoneและการดาวน์โหลด JAvA หลังจากนั้นก็สอนขั้นตอนในการเข้าใช้ Green stone

 

 

 

 

 

 

การพัฒนาห้องสมุดดิจิทัล(ต่อจากสัปดาห์ก่อน)

การพัฒนาห้องสมุดดิจิทัลเรียนต่อจากสัปดาห์ที่ผ่านมา

1. เทคโนโลยีที่จำเป็น

– Computer hardware

– High-speed networking

– Security

– Interoperability

2. Hardware

          – คอมพิวเตอร์

– การสร้างสารสนเทศดิจิทัลขึ้นมาใหม่

– การแปลงทรัพยากรให้เป็นดิจิทัล

– การจัดเก็บภาพลงสื่อที่ใช้ในการจัดเก็บ

– การสร้างภาพที่ไม่ใช่ต้นฉบับเพื่อการเข้าถึง

– การส่งข้อมูลดิจิทัลไปยังระบบเครือข่าย จอภาพ หรือเครื่องพิมพ์

– การสร้างทรัพยากรดิจิทัลประเภทเสียงและภาพเคลื่อนไหว

        – อุปกรณ์จับภาพ

– ระบบแสง

– อุปกรณ์รับแสง

– ส่วนต่อประสานผู้ใช้

          – ระบบการจัดเก็บ

– มีผลต่อกระบวนการในการแปลงทรัพยากรให้เป็นดิจิทัล ตั้งแต่การจับภาพไปจนถึงการสงวนรักษา มี 2 ประเภท 1.สื่อที่สามารถเคลื่อนย้ายได้ 2.สื่อที่ไม่สามารถเคลื่อนย้ายได้

          – ระบบเครือข่าย

– ช่วยอำนวยความสะดวกในการนำส่งสารสนเทศดิจิทัลไปยังผู้ใช้บริการ มี 2 วิธี 1.File download 2. Streaming

          – ระบบการแสดงภาพ

          – ปริ้นเตอร์

– การตรวจสอบคุณภาพของภาพดิจิทัล

3. ความท้าทายทางวัฒนธรรมและเศรษฐกิจ

– มาตรฐานทางวัฒนธรรม การเสริมสร้างการแสดงออกความคิดของปักเจกบุคคล

– ทรัพย์สินทางปัญญา

– ความปลอดภัยของข้อมูลและผู้มีสิทธิในสารสนเทศ

– ค่าใช้จ่าย

4. บทบาทของนักสารสนเทศ

– ผู้ให้บริการ

– นักออกแบบส่วนติดต่อผู้ใช้ระบบ

– ผู้เปิดประตูของยุคอิเล็กทรอนิกส์

– ตัวกลางระหว่างผู้ใช้และผู้ออกแบบระบบ

Digital Library Design Space ประกอบด้วย

1. Technology เทคโนโลยี

2. Community ชุมชน

3. Content เนื้อหา

4. Serries บริการ

Collection

         – หนังสือหายาก

– จดหมายเหตุ

– วิทยานิพนธ์

– งานวิจัย

– ภาพ

– เอกสารต้นฉบับดิจิทัล

– อีเมล์

– เว็บไซต์

– เสียง

– Video

– CAI & Courseware

– SCORM LO

– MARC Record

– ISIS Bib

– DSpace data

วัตถุประสงค์ของการใช้

– การสงวนรักษา

– ขยายวงการเข้าใช้

– ใช้ได้ทุกที่ ทุกเวลา

– เข้าถึงเนื้อหาฉบับเต็ม

หาโปรแกรมที่เหมาะสม

– รองรับข้อมูลทางบรรณานุกรม

– รองรับข้อมูลสาระสังเขป

– รองรับข้อมูลฉบับเต็ม(ดิจิทัล)

– รองรับแฟ้มข้อมูลรูปภาพประเภทต่างๆ

– รองรับการสืบค้น

– รองรับการเป็น archives

– เลือกให้ตรงตามวัตถุประสงค์

Greenstone

– Open Source

– รองรับหลากหลาย Metadata

– รองรับหลากหลาย Digital Format/Media

– สร้างชุด Metadata ใหม่ได้

– เผยแพร่ได้ทั้ง Online และ Offline

เอกสารเก่า

– สแกน

– ถ่ายภาพ

– 2D

– 3D

– Special Media เช่น VR, Panorama

กล้องถ่ายภาพดิจิทัล

        – ตั้งค่าวัน/เวลาของกล้องให้ถูกต้อง

– กล้องจะบันทึก EXIF Metadata ฝังในไฟล์รูป

– ถ่ายด้วยกล้องยี่ห้อใด รุ่นใด

– วัน/เวลาที่ถ่ายภาพ

– ใช้ Flash หรือไม่

– ความไวการถ่าย

เอกสารต้นฉบับดิจิทัล

– เอกสารจาก Word, Excel, Point

– ให้ความสำคัญกับ

– ฟอนต์มาตรฐาน

– ลักษณะการพิมพ์

– Document Metadata

แบบอักษร (Fonts)

– เลือกใช้ฟอนต์มาตรฐาน

– ตระกูล NEW, UPC

– Tahoma

– Tahoma, MS Sans Serif, Thonburi

ปัญหาภาษาไทยกับสื่อดิจิทัล

การกำหนดคุณสมบัติของเอกสาร

Web Metadata

– Web Title

– URL Uniform Resource Locator

– Meta Tag

– H1, H2, H3Tag

– Contents

– Alternate  Text for Image/Multimedia

 

 

การพัฒนาห้องสมุดดิจิทัล

         ในการเรียนการสอนวันศุกร์ที่ผ่านมาอาจารย์ได้สอนเรื่องการพัฒนาห้องสมุดดิจิทัลและได้แบ่งหัวข้อที่จะนำเสนอหน้าชั้นเรียน ออกเป็นดังนี้
หลักการพัฒนาห้องสมุดดิจิทัล
          1.นโยบาย
         2.วัตถุประสงค์และเป้าหมายการพัฒนา
         3.ผู้ใช้บริการห้องสมุดดิจิทัล
         4.ผู้ใช้บริการห้องสมุด
         5.ทรัพยากรสารสนเทศดิจิทัล
         6.บุคลากร
         7.งบประมานในการดำเนินงาน
         8.ลิขสิทธิ์
         9.มาตรฐาน
        10.เทคโนโลยี
ผู้รับผิดชอบในการห้องสมุดดิจิทัล
        – ผู้บริหาร
        – บุคลากรในสาขาวิชาบรรณารักษ์
        – บุคลากรในสาขาวิชาเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร 
6 ทักษะที่ต้องการ
        – ทักษะด้านการจัดการ
        – ทักษะด้านเทคโนโลยี
        – ทักษะด้านการสร้างทรัพยากรสารสนเทศดิจิทัลและเครื่องมือช่วยค้นหาสำหรับผู้ใช้บริการ
        – ทักษะด้านระบบสารสนเทศดิจิทัลและสารสนเทศออนไลน์
        – ทักษะด้านเครือข่าย
        – ทักษะการสื่อสารระหว่างบุคคล
การวางแผนโครงการ
       – กำหนนดเป้าหมาย
       – ระบุผู้ใช้
       – ระบุขอบเขตและเนื้อหา
       – ประเมินต้นแหล่ง (ลิขสิทธิ์,รูปแบบและขนาด,ระดับของดรรชนี)
       – ประมาณ (ระยะเวลา,ค่าใช้จ่าย)
การแปลงทรัพยากรให้เป็นทรัพยากรดิจิทัลโดย 
        1. การใช้หน่วยงานภายในห้องสมุด 
        2. การใช้หน่วยงานภายนอก
การพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศดิจิทัล
        1. Digitization(การแปลงไฟล์เป็นดิจิทัล)
        2. Acquisition(การจัดซื้อ)
        3. Hypertext(การทำลิงค์เชื่อม)
การสร้างทรัพยากรสารสนเทศดิจิทัลของห้องสมุด
        1. การคัดเลือกวัสดุต้นแหล่ง 
        2. การสร้างข้อมูลให้อยู่ในรูปดิจิทัล
        3. การลงรายการทรัพยากรสารสนเทศดิจิทัล
การสร้างข้อมูลให้อยู่ในรูปดิจิทัล  ได้แก่
       – การใช้คอมพิวเตอร์โดยตรง(Borndigitally)
       – การแปลงให้เป็นดิจิทัล(Digitization)
อุปกรณ์ที่ต้องการ(Equipment needed)
       – อุปกรณ์การแปลง
       – ซอฟท์แวร์ที่ใช้ในการแปลงและการแก้ไข
       – อุปกรณ์การจัดเก็บ
       – อุปกรณ์การแสดงผล
       – อุปกรณ์แสดงผลลัพธ์
การลงรายการทรัพยากรสารสนเทศดิจิทัล คือ มาตรฐาน Metadata
       – MARC
       – Dublin Core Metadata
การจัดระบบสารสนเทศดิจิทัล
       – จัดทำ Metadata
       – การจัดทำดรรชนี
       – การลิงค์วัสดุดิจิทัลกับ Metadata
การเข้าถึงทรัพยากรสารสนเทศดิจิทัลและบริการAccess
       – การออกแบบส่วนติดต่อผู้ใช้
       – การค้นคืนสารสนเทศ
       – บริการอ้างอิง
การจัดเก็บและสงวนรักษา
       – เพื่อใช้ในอนาคต ซึ่งปัญหาอาจเกิดจาก การเปลี่ยนหน่วยงาน,การจัดระบบเนื้อหาใหม่,Sponsor,ความล้าสมัยของเทคโนโลยี,ความล้าสมัยของการจัดรูปแบบเนื้อหา Content Format,Hacking(การก่อวินาศกรรม),ภัยธรรมชาติ
สิ่งที่ต้องคำนึงถึงในการจัดเก็บและสงวนรักษา
       – กลยุทธ์การสงวนรักษา
       – ผู้สร้างข้อมูล
       – ทรัพย์สินทางปัญญา
       – การจัดการ Collection
       – Metadata
       – Web archiving
การบริการ
      – บริการการเข้าถึงสารสนเทศดิจิทัล
      – บริการจัดการข้อมูลส่วนบุคคล
      – บริการสารสนเทศ ข่าวสารของห้องสมุดดิจิทัล
      – บริการจัดการข้อมูลส่วนบุคคล
      – บริการนำส่งเอกสารอิเล็กทรอนิกส์
      – บริการคู่มือช่วยค้นสำหรับผู้ใช้บริการและบริการฝึกอบรมแก่ผู้ใช้
การจัดการสิทธิ์
      – การรักษาความปลอดภัยของข้อมูลเพื่อป้องกันการทำซ้ำโดยไม่ได้รับอนุญาต
      – การควบคุมการเข้าถึง
      – การปกป้องข้อมูล เช่น การทำลายน้ำดิจิทัล

บันทึกหลังเรียนวันที่17ส.ค.55

เฉลยข้อสอบมิดเทอม
ได้พูดถึงการวิจัย การพัฒนาห้องสมุดดิจิทัล

-ซึ่งในสัปดาห์นี้อาจารย์ได้บอกถึงหัวข้อในแต่ละบทของงานวิจัยซึ่งก็จะมี 3 บท
บทที่ 1 บทนำ
ที่มาและความสำคัญของปัญหา
-วัตถุประสงค์
-ขอบเขต
-นิยามศัพท์

บทที่ 2 เอกสารที่เกี่ยวข้อง
-ห้องสมุดดิจิทัล
-ขั้นตอนการพัฒนา
-E-book สิ่งที่จะจัดเก็บในคอลเล็คชั่น
-ตัวอย่างห้องสมุดดิจิทัล
-Greenstone
-งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง

บทที่ 3 การดำเนินงานวิจัย
-ศึกษาเอกสารที่เกี่ยวข้อง
-ดำเนินการพัฒนาห้องสมุด
-ทดสอบระบบ

-ให้กลับไปดูของตนเอง ถ้าผิดให้แก้ไขให้ถูกต้อง
-นำไปใส่ใน บทที่2 เอกสารที่เกี่ยวข้อง โดยรวมกับทุกคนในกลุ่ม จะต้องร่วมกันตรวจและแก้ไขของทุกคนในกลุ่มให้ถูกต้องที่สุด
-อาจารย์จะตรวจให้คะแนนในเล่มวิจัย ถ้าผิดหักคะแนนกลุ่ม

สัมมนาทางวิชาการ

         การสัมมนาทางวิชาการเรื่อง “การจัดการมรดกทางวัฒนธรรมและความร่วมมือในการจัดการมรดกทางวัฒนธรรม ประเภทข้อมูลเอกสารโบราณ” ได้เข้าร่วมรับฟังสัมมนาในวันที่ 27 กรกฎาคม 2555 ณ หอประชุมเอื้องหลวง ชั้น 3 อาคาร 27 มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ ตั้งแต่เวลา 08.30-12.00 น.
        โดยรอบเช้าได้เข้าร่วมรับฟังเรื่อง “การจัดการมรดกทางวัฒนธรรมประเภทข้อมูลเอกสารโบราณและการใช้ประโยชน์จากข้อมูลเอกสารโบราณ” วิทยากรโดย รองศาสตราจารย์ ดร.อนาโตล โรเจอร์ เป็ลติเยร์และ ดร.สุพิน ฤทธิ์เพ็ญ และ เรื่อง “คุณค่าของข้อมูลเอกสารโบราณและการจัดการข้อมูลเอกสารโบราณอย่างยั่งยืน” วิทยากรโดย อาจารย์จิตรา สามสา หัวหน้าหอจดหมายเหตุ มหาวิทยาลัยพายัพ และคุณดิเรก อินจันทร์

         เรื่องแรกที่ได้ฟังบรรยาย เรื่อง “การจัดการมรดกทางวัฒนธรรมประเภทข้อมูลเอกสารโบราณและการใช้ประโยชน์จากข้อมูลเอกสารโบราณ” ได้บรรยายเกี่ยวกับ
          คัมภีร์ใบลานและพับสาที่มีอยู่ในปัจจุบัน  นับเป็นมรดกทางวัฒนธรรมประเภทเอกสารโบราณที่มีคุณค่าควรแก่การอนุรักษ์ให้ต้นฉบับอยู่ในสภาพดีที่สุด และสืบทอดองค์ความรู้จากเอกสารเหล่านั้นให้เกิดประโยชน์ที่สุด ซึ่งรูปแบบการอนุรักษ์หรือเก็บรักษาขึ้นอยู่กับความพร้อมและศักยภาพของผู้ดูแล ส่วนการสืบทอดความรู้นั้นหมายถึง ควรมีการนำเอาสาระที่อยู่ในตัวเอกสารมา ศึกษาวิเคราะห์ และเผยแพร่ให้เกิดประโยชน์มากที่สุด  ไม่ว่าจะอยู่ในรูปของการศึกษาภาพถ่าย  สำเนาไมโคฟิล์ม การแปล การนำมาวิเคราะห์และเผยแพร่ให้เหมาะสมกับสถานการณ์  จึงจะถือได้ว่าเราเป็นผู้ที่จะรับมรดกทางวัฒนธรรมจากบรรพบุรุษอย่างภาคภูมิ

         ส่วนเรื่องที่สองได้ฟังบรรยาย เรื่อง  “คุณค่าของข้อมูลเอกสารโบราณและการจัดการข้อมูลเอกสารโบราณอย่างยั่งยืน” ได้บรรยายเกี่ยวกับ
          การจัดการข้อมูลเอกสาร เพื่อให้ข้อมูลที่ได้จากการสำรวจ ทำทะเบียนและถ่ายภาพเกิดประโยชน์ต่อผู้สนใจ ผู้เขียนและคณะทำงานจึงได้ทำดัชนีสำหรับสืบค้น ทั้งสืบค้นจากชื่อเอกสาร หมวดหมู่ แและปีที่สร้างเป็นหลักโดยข้อมูลที่ละเอียดกว่านี้สามารถศึกษาได้จากการสำรวจของเอกสารแต่ละฉบับ
          สำหรับภาพถ่ายเอกสารต้นฉบับนั้นจะสามารถนำมาตดแต่งให้สะดวกต่อการใช้งาน โดยจัดเรียงตามรหัสเอกสารเพื่อสามารถสืบค้นจากข้อมูลหลัก แล้วนำไปเผยแพร่ในฐานข้อมูลออนไลน์ เพื่อให้บริการและการเข้าถึงข้อมูลทำได้จากทุกที่ทั่วโลก
          คุณค่าของข้อมูลเอกสารโบราณและการจัดการข้อมูลเอกสารโบราณ ทำให้เราสนใจในการเก็บรักษาและวิธีการอนุรักษ์และเผยแพร่เอกสารโบราณที่มีอยู่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด  ไม่ใช่ปล่อยทิ้งไว้ให้เสื่อมสลาย หรือเก็บไว้อย่างดีเกินไป จนไม่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้เลย

Review ห้องสมุดดิจิทัล 5 แห่ง

Review ห้องสมุดดิจิทัล 5 แห่ง อาจารย์ได้กำหนดตามสาขาหรือประเภทของสารสนเทศดิจิทัลทั้งในและต่างประเทศ ตามหัวข้อดังนี้

1.ข้อมูลทั่วไป 

•   ชื่อห้องสมุดดิจิทัล  
•   URL  
•   พันธกิจ   
•   ชุมชน
•   ผู้พัฒนา 

2.สารสนเทศดิจิทัล

•  ประเภทของสารสนเทศดิจิทัล  
• การจัดการ  
• Metadata  
• Physical library 

3.บริการ 

• การเข้าถึง  
• การสืบค้น  
• บริการอ้างอิง  
• แนะนำการใช้งาน 
• การแลกเปลี่ยนความคิดเห็น 

4.เทคโนโลยี 

• สถานที่เก็บไฟล์และฐานข้อมูล   
• ระบบจัดการฐานข้อมูล  
• ฮาร์ดแวร์ 
• Interface 
• security 

5.อื่นๆ  

• สิ่งตีพิมพ์ที่เกี่ยวข้องกับห้องสมุดดิจิทัล
• URLที่เกี่ยวข้อง

 ห้องสมุดดิจิทัลที่นักศึกษาได้เลือกมา Review ห้องสมุดดิจิทัล 5 แห่งนั้น เกี่ยวกับประเภทสารสนเทศดิจิทัลแบบ E-Book

1. ห้องสมุดศาสาสาระศูนย์ข้อมูล สสส. “สานพลังปัญญา สร้างสุขภาวะคนไทย”
URL : http://info.thaihealth.or.th/library

 2. ห้องสมุดทรัพยากรการเรียนรู้แบบดิจิทัล
URL :  http://www.buddhistelibrary.org/th/index.php?cat=41

 3. สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย
URL :  http://ebook.nfe.go.th/nfe_ebook/frontend/theme_1/index.php

4. คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
URL :  http://www.sc.mahidol.ac.th/ebooks/

5. Archnet Didital Library
URL :  http://archnet.org/library/

          ในการนำเสนอหน้าชั้นเรียนของเพื่อนทุกคน ที่ได้ Review ห้องสมุดดิจิทัล 5 แห่งนั้น ส่วนใหญ่จะหาห้องสมุดดิจิทัลที่ซ้ำกันมาบ้างแล้วก็ถูกบ้างไม่ถูกบ้าง ตามที่อาจารย์ได้พูดคุยหลังจากเพื่อนเพื่อนได้นำเสนอหน้าชั้นเรียน ส่วนบางหัวข้อที่ไป Review ห้องสมุดดิจิทัล อาจมีไม่ครบตามหัวข้อที่อาจารย์ได้กำหนด บางห้องสมุดที่หามานั้นมีรายละเอียดเนื้อหาไม่ครบตามหัวข้อในการนำมาประกอบการทำรายงาน และอาจเป็นเพราะห้องสมุดดิจิทัลที่หามานั้นเป็นภาษาอังกฤษทำให้นักศึกษาได้สับสน

 

Digital Library ห้องสมุดดิจิทัล 13 ก.ค.55‏

คำศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับห้องสมุดดิจิทัล

URNs

• ชื่อที่ระบุตำแหน่งของสารสนเทศดิจิตอลใน Repositortg

Intellectual propertg

• ทรัพย์สินทางปัญญา

Digital Librarg Interoperabilitg

• การทำงานร่วมกันของห้องสมุดดิจัทัล

Protocols

• Z39.50

–  มาตรฐานการสืบค้นระหว่างเครือ Client และ Database server

• OAI (Open Archirer Initive)

–  เป็นมาตรฐานสำหรับการเก็บเกี่ยว เมตาดาต้า

Metadata

• เป็นเครื่องมือที่ช่วยค้นคว้าทรัพยากรสารสนเทศดิจิทัลและรายการที่ได้จัดอบรมรวบรวมไว้ในฐานข้อมูล

MARC (Machine Readable Cataloguing)

• เป็นมาตรฐานการลงรายการทรัพยากรสารสนเทศในรูปแบบที่คอมพิวเตอร์อ่านได้

Doblin Core

• เกณฑ์มาตรฐานการลงรายการ มีกำหนดคำจำกัดความมาตรฐานเพื่อช่วยให้สืบค้น สารสนเทศได้เนื้อหาตรงกับความต้องการ

Persistent (and unique) identifiers

• ตัวบ่งชี้ตำแหน่งของสารสนเทศดิจิทัล

Repositrg

• ที่เก็บไฟล์สารสนเทศดิจิทัล

XML

• รูปแบบข้อมูลที่มีโครงสร้างที่เอื้อต่อการเปลี่ยนแปลงข้อมูลในเครือข่ายอินเตอร์เน็ต
• ภาษาสำหรับอธิบายข้อมูลและเก็บข้อมูลอะไร

OSS (Open Source Software) ซอฟต์แวร์ที่แจกฟรี

• แจกจ่ายได้
• มี source code
• Modification
• Author’s Source code อนุรักษ์ไว้
• ไม่มีข้อจำกัดว่าใครจะใช้
• ไม่มีข้อกำหนดในวัตถุประสงค์ของการใช้
• ลิขสิทธิ์เป็นของผู้ใช้
• ทุกส่วนของผลิตภัณฑ์จด license จะได้รับการคุ้มครอง

Digital library software ซอฟต์แวร์ห้องสมุดดิจิทัล

• Greenstone
• Fedora
• D – Space
• Eprint

  Social computing

• ระบบคอมพิวเตอร์แบบต่างๆที่สนับสนุนการทำกิจกรรมของคนในสังคม หรือความสัมพันธ์ระหว่างคนในสังคมแล้วทำสิ่งเหล่านี้ให้ชัดเจนขึ้น

DL architecture (สถาปัตยกรรมห้องสมุดดิจิทัล) 6 ก.ค. 55

DL architecture (สถาปัตยกรรมห้องสมุดดิจิทัล)

 ความสามารถของห้องสมุดดิจิทัล (Capability of Digital library)
• การจัดหาและผลิตสารสนเทศดิจิทัล
• การจัดทำดรรชนีและการจัดหมู่
• การจัดเก็บ
• วิธีค้นและคำค้น
• การจัดลิขสิทธิ์
• การสืบค้นและการบริการสารสนเทศดิจิทัล

โครงสร้างของสถาปัตยกรรม
1) โครงสร้างทางความคิด (Notional Architecture)
2) โครงสร้างการปฏิบัติงาน (Operational Architecture )
3) โครงสร้างทางเทคนิค (Technical Architecture)
4) โครงสร้างทางระบบ (System Architecture)

โครงสร้างทางความคิด (Notional Architecture)
• Data และ metadata แยกออกจากกันอย่างชัดเจน
• Metadata ช่วยการจัดหมวดหมู่และจัดการความสัมพันธ์ของข้อมูลที่ไม่ได้รับการจัดการ ซับซ้อน และมีขนาดใหญ่

 โครงสร้างการปฏิบัติงาน (Operational Architecture)
• ระบบจัดการสารสนเทศ (information management system)

โครงสร้างทางเทคนิค (Technical Architecture)
• องค์ประกอบต่างๆประกอบด้วย Metadata และ Data ต้องมีความสัมพันธ์กันอย่างมีเหตุผล
• เทคโนโลยีที่นำมาใช้ต้องมีความสามารถเชื่อมต่อได้โดยไม่ต้องคำนึงถึงเวลา,platforms,ภูมิศาสตร์,เครือข่ายและระบบการบริการสารสนเทศดิจิทัล

 โครงสร้างทางระบบ (System Architecture)
• ระบบของ H/W และ S/W ระดับของห้องสมุดและขอบเขตเช่นพื้นที่

 การที่ผู้ใช้จะหา Digital objects เจอได้
1) browsing เป็นการค้นหาโดยใช้โครงสร้าง(การไล่เรียง ผู้ใช้ ใช้ interface เพื่อค้นจากข้อมูลทั้งหมด)
2) search เป็นการค้นที่ผู้ใช้คิดคำค้น ตามความต้องการสารสนเทศ

ห้องสมุดดิจิทัล (22 มิ.ย. 55)

          จากการที่ได้เรียนวิชาห้องสมุดดิจิทัลสัปดาห์ที่ผ่านมา อาจารย์ได้พูดถึง ความหมายห้องสมุดดิจิทัลของสัปดาห์ก่อน เพื่อให้นักศึกษาได้ทบทวนเกี่ยวกับ ความหมาย แนวคิดและความสำคัฐของห้องสมุดดิจิทัล ก่อนจะเริ่มเรียนเนื้อหาใหม่ที่จะพูดเกี่ยวกับห้องสมุดยุคใหม่และห้องสมุดผสมผสาน

ห้องสมุดยุคใหม่
เป็นห้องสมุดที่ปรับระบบการบริหารการจัดการทรัพยากรและสงวนรักษาโดยนำเอาเทคโนโยลีและเครือข่าย โดยเฉพาะ Internet ในการให้บริการ เพื่อตอบสนองความต้องการแก่ผู้ใช้บริการ

ห้องสมุดผสมผสานสื่อ
เป็นห้องสมุดผสมผสานการจัดการสื่อการเรียนรู้ทุกรูปแบบทั้ง สื่อสิ่งพิมพ์ สื่อโสตทัศน์และอิเล็กทรอนิกส์ โดยใช้โปรแกรมระบบห้องสมุดอัติโนมัติในการจัดการทรัพยากรสารสนเทศ

ห้องสมุดมหาวิทยาลัยและห้องสมุดเฉพาะของไทย
มีการบริการทรัพยากรในรูปแบบ Hlybrid Library มีการบริการสืบค้นข้อมูลดิจิทัลในรูปแบบ Digital Library รวมเรียกว่า Electronic Library หรือ E-Library

         ส่วนข้อจำกัดของห้องสมุดดิจิทัล ปัญหาการรักษาความปลอดภัยของข้อมูล ปัญหาเรื่องสื่อจัดเก็บข้อมูลและรูปแบบสารสนเทศดิจิทัล ปัญหาการบำรุงและพัฒนาให้ยั่งยืน เป็นต้น

         ส่วนเหตุผลของบรรณารักษ์ มีอยู่ 33 เหตุผล เช่น อินเทอร์เน็ตไม่ได้มีทุกอย่าง ห้องสมุดไม่ได้เป็นที่เก็บหนังสืออย่างเดียว บรรณารักษ์เป็นคนช่วยประสานช่องหว่างระหว่างห้องสมุดกับอินเทอร์เน็ต หนังสือเก่าที่ทรงคุณค่าก็เก็บไว้ใส่พิพิธภัณฑ์แทน เป็นต้น

          นอกจากนี้ยังได้ดูวีดีโอเรื่อง The Library of the future เป็นวีดีโอของอเมริกา มีการนำเอาเทคโนโลยีมาใข้งานต่างๆให้กลายเป็นแบบดิจิทัล

องค์ประกอบของ DL system ที่มีประสิทธิภาพ

1. ส่วนต่อประสานผู้ใช้ (User interfaces)
   – ส่วนสำหรับผู้ใช้
   – ส่วนสำหรับผู้ควบคุม
2. ที่เก็บ (Repository)
   – ส่วนจัดเก็บ จัดการวัตถุสารสนเทศดิจทัล จัดเก็บสื่อประสม
3. ระบบควบคุม (Handle system)
   – ทำหน้าที่แสดงวัตถุสารสนเทศดิจทัล
   – ส่วนใหย๋จะแสดงผลผ่านโปรแกรมค้นดูที่ติดตั้งบนคอมพิวเตอร์
4. ระบบการค้นหา (Search system)
   – ทำหน้าที่ค้นหาข้อมูลในฐานข้อมูลก่อน
   – เครื่องมือช่วยค้นหาทรัพยากรสารสนเทศ

ห้องสมุดดิจิทัล (Digital Library)

ความหมายของห้องสมุดดิจิทัล

           “ห้องสมุดดิจิทัล” คือ Collection ของวัตถุดิจิทัล ข้อความ ภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว เสียง ข้อมูล ที่มีการจัด มีวิธีการสืบค้นและเมทาเดทาที่ช่วยให้สามารถค้นพบ และนำเสนอที่สนับสนุนการวิจัยและการสิน โดยให้ความสนใจกับสถาปัตยกรรม การคงอยู่ ความยั่นยืน และการสงวนรักษาดิจิทัล

          ห้องสมุดดิจิทัล เป็นห้องสมุดแห่งอนาคตและมีหน้าที่ในการสนองตอบผู้ให้และสร้างความพึ่งพอใจให้หับผู้ใช้ ห้องสมุดดิจิทัลให้สารนิเทศได้ทุกเวลาและในทุกที่ที่ต้องการ และต่างก็มีความพยายามในการทำให้ผู้ใช้รู้สึกมีความพอใจที่เข้ามาใช้ระบบแต่ ก้พิจารณาการใช้ระบบของผู้ใช้ไปพร้อมๆกันด้วย

ความสำคัญของห้องสมุดดิจิทัล

1. เพื่อสนับสนุนการศึกษาตลอดชีวิต (Life long learning)
2. เป็นแหล่งรวมของเนื้อหาของทุกสาขาวิชา สื่อเนื้อหาต่างๆ ที่สร้างโดยองค์กรทุกรูปแบบ
3. เข้าถึงโดยไม่จำกัดลักษณะทางกายภาพ ไม่ว่าจะเป็นอายุ เชื้อชาติ การศึกษาหรือแม้แต่สถานภาพในสังคม

ทรัพยากรสารสนเทศดิจิทัล

1. ห้องสมุดดิจิตอลมีการผสมผสานการให้บริการข้อมูลจากสื่อทุกประเภทและรูปแบบ
2. ข้อมูลที่อยู่ในรูปแบบดิจิตอลมีหลายรูปแบบ ได้แก่

• ข้อมูลที่แปลงมาจากสิ่งพิมพ์ ที่สร้างขึ้นใหม่อยู่ในรูปแบบดิจิตอลอยู่ในรูปแบบซีดีรอม
• ข้อมูลวารสารอิเล็กทรอนิกส์
• หนังสืออิเล็กทรอนิกส์
• ฐานข้อมูลออนไลน์

คำที่มีความหมายที่ใกล้เคียง

ห้องสมุดเสมือน (Virtual Library)

• ห้องสมุดที่มีการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีที่ตอบโต้กับผู้ใช้ โดยการจำลองสภาพของสิ่งที่มีอยู่ในห้องสมุดไว้ในระบบคอมพิวเตอร์
• เป็นการทำงานของคอมพิวเตอร์ การใช้ภาพ และระบบมัลติมีเดีย เพื่อให้ได้ภาพเสมือนจริง

ห้องสมุดอิเล็กทรอนิส์ (Electronic Library)

• เป็นแหล่งความรู้ที่บันทุกข้อมูลไว้ในเครื่องคอมพิวเตอร์แม่ข่ายและให้บริการสารสนเทศทางอิเล็กหรือผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต

ห้องสมุดผสมหลายสื่อ (Hybrid Library)

• เป็นห้องสมุดยุคใหม่ที่ผสมผสานการจัดการสื่อการเรียนรู้ทุกรูปแบบ ทั้งสื่อสิ่งพิมพ์ สื่อโสตทัศน์และสื่ออิเล็อกทรอนิกส์ โดยใช้โปรแกรมระบบห้องสมุดอัติโนมัติค้นหา เพื่อความสะดวกรวดเร็วในการสืบค้น